maandag 12 november 2012

Oog in oog met een moordenaar

Onwetend loop ik samen met wat klasgenoten het klaslokaal in, het is tijd voor de les doelgroepen. Nog voordat we gaan zitten zucht een van ons 'ik heb hier geen zin in', waarop de docent gemotiveerd antwoord dat we blij moeten zijn dat we deze les niet gaan missen. We kijken elkaar even sarcastisch aan en lachen, voordat we nog iets kunnen zeggen loopt er ineens een man het lokaal in. Hij begint zijn les met een anekdote.

'Ik ben een ex-gedetineerde, ik heb 10 jaar vast gezeten. Wat denken jullie dat ik gedaan heb?'




Een aantal klasgenoten begint met suggereren  van drugsdealer tot iemand die op de verkeerde plaats en tijdstip aanwezig was.  Maar nee, geen drugsdealer, geen belastingfraude, geen illegale handel. Nee, deze man had 10 jaar lang in de gevangenis gezeten voor geweldpleging en moord! En dan schrik je! Je staat van het ene in het andere moment oog in oog met een moordenaar, dat verwacht je niet. Je verwacht niet dat er op maandagochtend een moordenaar je klas in komt lopen en zijn verhaal komt doen!

Waarom was hij op school bij mij hoor ik je nu denken, dat komt waarschijnlijk omdat ik de opleiding Sociaal Maatschappelijke Dienstverlening volg en dus later in de toekomst ook in aanraking kan komen met onder andere ex-gedetineerden. Waarschijnlijk heeft school dit gezien als kans om ons de echte harde realiteit onder ogen te laten zien, ik kan toegeven dat dat voor 100% gelukt is. Het is lang geleden dat mijn klas zo stil was. Van die stilte maakte de gastdocent graag gebruik, een van de eerste zaken waarmee hij begon was het vertekende beeld over de gevangenis. De maatschappij denkt dat het een hotel is omdat gevangen onder andere een TV op hun cel hebben. Met harde feiten, verhalen en foto's werd ons duidelijk dat het niet zo is. We zien op TV programma's uit Amerika zoals 'Prison Break' en 'America's hardest prisons', we beseffen ons alleen niet dat het hier in Nederland er soms net zo aan toe gaat!


"We zien op TV programma's uit Amerika zoals 'Prison Break' en 'America's hardest prisons', we beseffen ons alleen niet dat het hier in Nederland er soms net zo aan toe gaat! "

Onzin! Dat is wat je nu wellicht zal denken, maar het blijkt toch echt zo te zijn.Neem nu de welbekende rangladder waar de moordenaar bijvoorbeeld bovenaan staat en een overvaller onderaan. Dat is de realiteit, iedereen zal binnen de bajes uit angst en respect alles doen voor een moordenaar en die ook vrezen. Onder elkaar is er een rangorde, al bij binnenkomst wordt er direct aan je gevragen waarvoor je veroordeelt bent waardoor je indeelbaar bent op de zogenaamde ladder. Spreek je niet, dan staat een flinke mishandeling je tegemoet. Zou je dit verwachten in Nederland?

Of het feit dat het ook in Nederland in de gevangenis gaat om handelen, met het werken in de gevangenis verdienen gedetineerden ongeveer 70 cent per uur. De TV op hun kamer kost gemiddeld 3 euro per week, mocht je een hele week werken hou je ongeveer 6-7 euro over om van te leven. Rook je? Dan schrijf maar geld af voor sigaretten. Hou je van snoepen? Tel maar af. Realiseer je zelf dus eens dat je niets meer kunt, want naar buiten bellen omdat je je moeder mist.. Dat gaat niet, want bellen kost geld en kan alleen maar in grote bedragen worden afgenomen. Doordat de gedetineerden weinig geld hebben worden ze slim en gaan ze handelen. Softdrugs een van de meest voorkomende handel in de Nederlandse gevangenissen, door afpersing onder elkaar raken gedetineerden vaak in een negatieve sleur. Uiteindelijk komt het er vaak op neer dat het of smokkelen is of volledig in elkaar geslagen worden met een sok gevuld met biljartballen. Ik zou zeggen... Maak je keus!

Wat mij persoonlijk erg raakte was het persoonlijke verhaal van de gastdocent, wat hij heeft meegemaakt in de gevangenis maar ook vooral buiten de gevangenis. Zijn dochtertje van 10 die hem ziet als moordenaar, familie die hem niet weer willen zien en het feit dat hij moet vrezen voor zijn eigen leven vanwege zijn criminele verleden. Mijn respect groeide, vooral om dat deze man 100% eerlijk was. Hij had spijt van wat hij heeft gedaan en geeft dat ook eerlijk toe, hij moest destijds kiezen tussen zijn leven of dat van zijn beste vriend/compagnon. Rare keuze, niet?

Ik wil niet al te ver uit wijden over de inhoud van deze gastles, er zijn zoveel schokkende, ontroerende en keiharde dingen verteld dat ik een boek mee zou kunnen vullen. Het enige advies wat ik kan geven is om zelf eens te gaan kijken in een gevangenis, of een gastles van een ex-gedetineerde bij te wonen want dat zal waarschijnlijk ogen doen openen.

Bas Oeijen